Stralingsbeperking op CT-scan

20101205

In november 2010 werden de beide CT-toestellen van het AZ Alma in de Campus Sijsele en Eeklo uitgerust met nieuwe software (ASIR) en hardware. Deze belangrijke investering laat de radiologen toe om de gevraagde CT-onderzoeken met een sterk verminderde stralendosis uit te voeren. De Dienst Medische Beelvorming van het AZ Alma is hiermee bij de eersten in Vlaanderen die deze techniek gebruiken.

Situering

De laatste tijd wordt vanuit meerdere hoeken bezorgdheid geuit in verband met de toenemende medische blootstelling aan ioniserende stralen. Het is een feit dat het aantal aanvragen voor CT-scan de laatste jaren in sterke mate is gestegen. Hiervoor zijn meerdere verklaringen:

Hierdoor is CT-scan in veel gevallen het eerste (en laatste "one-stop") onderzoek geworden voor het stellen en oppuntstellen van de diagnose. vb voor nierkoliek heeft CT-a blanc volledig het IVU vervangen, echografie toont wel de stuwing en ev. een distale ureterlithiase doch CT geeft een volledig beeld, toont alle kleine steentjes in de nieren, toont ook steentjes in de mid-lumbale ureter, het urinoom ..., ook bij obese patienten.

De toename van het aantal CT-onderzoeken verhoogt uiteraard de blootstelling van de bevolking aan ioniserende stralen, mede gezien CT-onderzoeken klassiek gepaard gaan met vrij hoge stralendoses. De radiologen van AZ Alma delen de bezorgdheid van de overheid en de collega's en hebben diverse initiatieven ondernomen teneinde deze blootstelling te beperken.

Voor de radiologen vergt dit een hele aanpassing. Onderzoeken dienen veel meer individueel te worden aangepast aan de body-habitus van de patient, aan de indicatie en vraagstelling. Waar vroeger steeds naar een optimale beeldkwaliteit werd gestreefd, wordt nu het ALARA-principe gehanteerd, waarbij wordt gestreefd om de diagnose te stellen met een As Low As Reasonable Accepatble dosis.

Het is dan ook essentieel dat de verwijzende arts alle nuttige klinische informatie meegeeft met de aanvraag medische beeldvorming, zodat de radioloog zijn onderzoek kan aanpassen aan de vraagstelling.

ASIR (Adaptive Statistical Iterative Reconstruction) - techniek.

Een volledig technische uiteenzetting zou ons hier te ver leiden. In de praktijk gaat het om een ander computeralgoritme dat gebruikt wordt om de data verkregen uit de diverse metingen tijdens de scan-rotatie om te zetten in diagnostische beelden. Klassiek werd hiervoor de Filtered Back Projection (FBP) toegepast. ASIR laat toe om met eenzelfde stralendosis de beeldruis ("nois") (di. deel van de straling dat geen diagnostische informatie produceert, maakt het beeld korrelig) aanzienlijk te verminderen, of omgekeerd, eenzelfde beeldkwaliteit te bekomen met een duidelijk minder stralendoses. Praktisch laat ASIR in veel gevallen toe om de stralendosis met 33 - 50% te verminderen. Vooral bij obese patienten is er een sterke reductie van de beeldruis mogelijk.

Dit berekeningsalgoritme vergt echter een aanzienlijk hogere berekeningskracht van de computer-hardware. Om de berekeningstijd van de beelden op gelijke snelheid te houden was ook een upgrade van de hardware noodzakelijk

Vergelijking van beeldruis en contrast met fantoom:

Lage dosis CT bij patient met medullaire sponsnier en multiepele nierstenen

 
73-jarige patient met hepatocellulair carcinoma, niercysten en miltcyste: Links de beelden aan 140kVp, CT-dosis 26.17 (CDTI), Rechts de beelden aan 120kVp, CT-dosis 17.61. De diagnostische kwaliteit van de beelden , detecteerbaarheid van de letsels, is vergelijkbaar ondanks een dosisreductie van 33% met ASIR

Ref: Innovations in CT Dose Reduction Strategy: Application of the Adaptive Statistical Iterative Reconstruction Algorithm  AJR 2010; 194:191-199

( HOME Dienst Medische Beeldvorming AZ Alma , Belgie)